Bệnh quai bị ở trẻ em – Triệu chứng, biến chứng và phòng bệnh bằng vắc-xin MMR
Bệnh quai bị (Mumps) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus quai bị (Paramyxovirus) gây ra, lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc với dịch tiết mũi họng, nước bọt của người bệnh.
Bệnh chỉ xảy ra ở người, không lây qua động vật, lây mạnh trong thời kỳ cấp tính và đặc biệt dễ bùng phát ở trẻ chưa tiêm phòng.
Bệnh quai bị với sung tuyến mang tai
Thời gian ủ bệnh: khoảng 12–25 ngày, trung bình 16–18 ngày.
Bệnh khởi phát với các triệu chứng:
Sốt nhẹ hoặc vừa.
Đau góc hàm, đau khi nhai hoặc nuốt.
Sưng tuyến mang tai một hoặc hai bên (thường sưng bên này trước, vài ngày sau mới lan sang bên kia).
Da vùng sưng căng bóng nhưng không đỏ, ấn không lõm.
Cơn đau tăng khi trẻ ăn chua hoặc nhai, vì tuyến mang tai tiết nước bọt nhiều hơn.
Phần lớn trường hợp bệnh diễn tiến lành tính, sau 7–10 ngày trẻ sẽ khỏi hẳn. Tuy nhiên, một số biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra, nhất là ở trẻ lớn hoặc thanh thiếu niên:
Thường xuất hiện sau 4–7 ngày kể từ khi sưng tuyến mang tai.
Tinh hoàn sưng, đau, đỏ, nóng, có thể sưng một hoặc hai bên.
Biến chứng nặng có thể dẫn đến teo tinh hoàn và giảm khả năng sinh sản sau này.
Ít gặp hơn, nhưng có thể gây đau bụng dưới, buồn nôn, sốt, rối loạn kinh nguyệt.
Dấu hiệu: đau đầu, nôn, cổ cứng, ngủ li bì, lơ mơ.
Đây là biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh quai bị, cần nhập viện ngay để theo dõi và điều trị.
Viêm tụy cấp: gây đau bụng, nôn, chán ăn.
Viêm cơ tim, viêm tuyến giáp, viêm thận.
Hiện chưa có thuốc đặc trị virus quai bị, điều trị chủ yếu là giảm triệu chứng và theo dõi biến chứng.
1️⃣ Nghỉ ngơi:
Trẻ cần nghỉ ngơi hoàn toàn trong giai đoạn sưng đau, tránh vận động mạnh.
Cách ly ít nhất 9 ngày kể từ khi sưng tuyến mang tai.
2️⃣ Hạ sốt – giảm đau:
Dùng Paracetamol đơn chất theo liều khuyến cáo 10–15mg/kg/lần, mỗi 4–6 giờ.
Chườm mát vùng sưng giúp giảm đau.
3️⃣ Dinh dưỡng:
Cho trẻ ăn lỏng, mềm, nguội, dễ nuốt.
Tránh thức ăn chua (cam, chanh, sữa chua…) vì làm tăng tiết nước bọt, gây đau.
4️⃣ Theo dõi biến chứng:
Nếu có đau bụng, sưng tinh hoàn, đau đầu, nôn, ngủ li bì, lơ mơ → đưa đi khám ngay.
1️⃣ Tiêm vắc-xin MMR (Sởi – Quai bị – Rubella):
Mũi 1: khi trẻ được 12 tháng tuổi.
Mũi 2: khi trẻ 4–6 tuổi.
Trẻ chưa tiêm hoặc người lớn chưa từng mắc bệnh nên chủ động tiêm ngừa để bảo vệ bản thân và cộng đồng.
2️⃣ Giữ vệ sinh cá nhân:
Che miệng khi ho, hắt hơi.
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
3️⃣ Vệ sinh môi trường:
Giặt sạch, phơi nắng khăn, chăn, đồ dùng cá nhân.
Hạn chế tụ tập, tránh để trẻ đến trường khi đang mắc bệnh.
Bệnh quai bị thường lành tính, nhưng có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu không theo dõi kỹ.
Phòng ngừa hiệu quả nhất là tiêm vắc-xin MMR đầy đủ 2 mũi và giữ gìn vệ sinh hô hấp.
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm tại cơ sở y tế uy tín khi có dấu hiệu sưng tuyến mang tai, đau hàm hoặc sốt để được chẩn đoán và hướng dẫn điều trị đúng cách.
🩺 Phòng khám Đa khoa Nhi Nancy – đồng hành chăm sóc sức khỏe con yêu.
📞 Hotline: (028) 3838 2155
📱 Zalo: https://zalo.me/phongkhamdakhoanancy
🌐 Facebook: https://www.facebook.com/PhongKhamDaKhoaNANCY
📍 615A Trần Hưng Đạo, P. Chợ Quán, TP.HCM
Nguồn:
BS CKI Trần Thiện Minh – Phòng khám Đa khoa Nhi Nancy
